+L-Iben t'Alla sar Bniedem

L-EDITORJAL

Fl-eqqel tal-gwerra, il-Kurunell Petain kien irranga ma’ Kappillan biex jigi jqaddes f’kappella mdaqqsa li kien hemm vicin il-barracks tas-suldati halli dawk li xtaqu jisimghu Quddiesa l-Hadd ma jkollhomx skuzi.  

Izda xi hadd irrapporta li s-suldati tal-Kurunell Petain kienu qed jattendu bl-uniformi ghal servizz religjuz u dan kien kontra r-regolamenti.  Kitbu lill-Kurunell mill-Headquarters:

‘Ghaziz Kurunell Petain,

Wasslulna rapporti li xi suldati minn tieghek qed jiehdu sehem bl-uniformi f’servizz religjuz.  Bhalma taf dan hu kontra r-regolamenti. Nitolbuk tibaghtilna lista ta’ dawk li qed jiksru l-ligi biex jittiehdu l-passi mehtiega.’

Il-Kurunell kitbilhom lura:

‘Ghaziz General,

Ir-rapporti li wasslulek huma veri.  Jien stess inkun maghhom u bl-uniformi halli f’kaz ta’ xi attakk ghall-gharrieda nkunu lesti.

Dwar l-ismijiet jiddispjacini li ma nistax naqdik ghax jien noqghod fuq il-bank ta’ quddiem u mhux xieraq li waqt is-servizz inhares lura.’

Sa tmiem il-gwerra l-Kurunell u s-suldati tieghu baqghu jattendu ghall-Quddiesa ghax ebda general ma ried jinforza l-ligi.

Imbaghad issib min li lest li jitlef il-laqgha tal-week-end mal-Mulej bl-iskuza li l-knisja hi l-post tat-tfal u tan-nisa!

PIT STOPS 2

Tentufiet li jhajruk taghmel pit stop fil-girja sfrenata tal-hajja

Guvnott kien qed jistad u kien ga' qabad numru sabih ta' hut meta ftit ’il hemm minnu gew xi guvintur ohra li bdew jistadu wkoll.  Kienu qed jiehdu kollox biz-zufjett imma ma setghux jifhmu kif il-guvni ta’ hdejhom kien qed jaqbad tant hut u huma anqas biss bdew. Wiehed minnhom staqsieh:

“Bilfors li ghandek xi sigriet biex int imlejt il-qoffa u ahna ghadna b’idejna vojta!”

“Iva... ghax jien qed nistad imma intom qeghdin ticcaccraw. Fid-dinja trid taghmel dak li tkun qed taghmel... zmien l-iccaccrar, ticcaccra... zmien is-sajd, tistad!”

U dan il-parir jghodd ghal kull sitwazzjoni fil-hajja!

Zinzendorf kien zaghzugh fuq tieghu... jigri u jiddeverti.  Darba dahal fi knisja u taht il-kurcifiss ra sentenza:

‘Ara x’ghamilt ghalik.  Int x’int taghmel ghalija?’

Zinzendorf isserja…. baqa’ jhares skantat lejn l-iskrizzjoni.  Iddecieda li hu wkoll jaghmel xi haga ghal min tant ghamel ghalih.

Illum Zinzendorf hu maghruf bhala l-Fundatur tal-‘Moravian Missions’ u hadem hafna biex isem l-imsallab jixxandar fl-Afrika kollha.

Kont taf li d-drammaturgu William Shakespeare ghandu 550 referenza ghall-Bibbja?  40 minnhom qeghdin fil-play Richard II u f’Hamlet hemm 80 referenza.  Nistghu nahsbu kif kien jafu biex irrefera ghalih tant drabi.

F’pajjizna ftit hawn familji li ma ghandhomx Bibbja.  Imma kemm minna nsibu hin nifthuha ghajr forsi biex infarfrulha l-ghabra li tkun ingemghet htija tan-nuqqas ta’ uzu taghha?

Arthur Bland kellu record fost is-supporters tat-tim ta’ Cardiff ghax ghal 20 sena ma tilef qatt partita tal-favoriti tieghu.  Dan ir-record kien imxellef biss b’zewg partiti meta Arthur ghazel li jmur fejn siehbu l-isptar u joqghod jithaddet ftit mieghu flok imur jara t-tim.

“Kieku mhux ghax kellek dawk iz-zewg loghbiet nieqsa kont tinzel fuq il-Guinness Book of Records,” qallu xi hadd.

“Li kelli nierga’ nitwieled xorta fejn siehbi kont immur ghax iktar iferrhuni s-sighat li ghamilt naqsam is-salib mieghu mill-partiti kollha li rajt!”

...min jizra’ bil-ghaks, bil-ghaks jahsad
u min jizra’ bil-kotra, bil-kotra jahsad
Alla jhobb lil min jaghti bil-ferha.

SAN PAWL (2 Kor 9: 6, 7)

Huwa daqsxejn ta’ borza muskulari, (almenu meta tqabblu ma’ organi ohra) u li l-gisem kwazi jghaddi minghajru, imma dan l-organu wkoll ghandu studju u storja interessanti ...

L-ISTONKU :: Struttura u funzjoni
jikteb Dr Coronato Grech

L-istonku huwa parti mis-sistema digestiva, li tibda mill-halq u tispicca fl-anus.  Jircievi l-ikel, imkisser u nofsu mahlul, mill-halq u osefagu u wara li jipprocessah jghaddi ghall-musrana z-zghira.  Minghajr l-istonku, li f’adult jesa bejn litru u litru u nofs, kieku kien ikollna nieklu hafna iktar spiss minn tliet ikliet kuljum.

Bhall-bqija tas-sistema digestiva, l-istonku huwa maghmul minn muskoli, li xi whud huma longitudinali u li meta jingibdu jkabbru d-dijametru; u ohrajn cirkulari, li jdejquh.  Meta dawn jahdmu f’ko-ordinazzjoni (u fost il-muskoli hemm hafna nervaturi ghal dan) l-ikel, jigi mbuttat ’l isfel, jew fil-kaz ta’ l-istonku jservu biex l-ewwel ihawdu sew il-kontenut.  Bejn l-esofagu u l-istonku hemm speci ta’ valv li jgib zewg ismijiet: il-valv ta’ Braune, ghal Christian Braune, professur ta’ l-anatomija u kirurgija f’Leipzig li ddeskrivih fil-1875; u t-tinja ta’ Gubaraoff, ghal Alexander Petrovich von Gubaroff, li ddeskrivih ftit iktar tard, u li incidentalment kien ginekologu.  In-naha l-ohra ta’ l-istonku, fejn jiftah fil-musrana (f’parti msejha duodenum) hemm valv iehor, il-piloru li ghalkemm huwa iktar prominenti ma jidhirx li hemm ismijiet ta’ anatomisti assocjati mieghu.  Fil-muskoli ta’ l-istonku, ’l hawn u ’l hemm, hemm xi muskoli u ligamenti msejha l-‘ligamenti ta’ Helvetius’, ghal Johannes Helvetius, li kien tabib tar-re u anatomista komparattiv, li twieled Parigi fil-1685, u li fost l-ohrajn studja l-istrutturi ta’ l-istonku ta’ annimali differenti.

Biex l-istonku jahdem l-ikel ghandu hafna glandoli (ikkalkulat li hemm madwar 35 miljun glandola) li jipproducu madwar tliet litri kuljum, principalment acidu idroliku u l-enzima pepsin.  Dawn il-glandoli jifthu fl-istonku fuq daqsxejn ta’ ponot jew follikoli li jissejhu ‘il-follikoli ta’ Frey’ ghal Heinard Frey professur tal-istologija fi Zurich u li twieled fi Frankfurt fil-1822.  L-acidu jservi biex jisterilizza l-ikel u jattiva l-pepsin li minn naha tieghu jahdem biex ikisser il-proteini li huma l-unici komponiment ta’ l-ikel li jibdew jinhadmu fl-istonku – ix-xahmijiet u karboidrati jibqghu ghaddejjin ’l isfel.  L-istonku jassorbi wkoll xi ftit ilma, inkluz alkohol, specjalment jekk huwa vojt, kif ukoll xi whud mill-medicini li allura huma importanti tkun taf tridx tehodhom fuq stonku vojt jew le.

L-istorja ta’ kif sirna nafu x’inhu l-istonku u kif jahdem hija wkoll interessanti.  Fil-1822 fil-Kanada wiehed kaccatur, Alexis St Martin, intlaqat b’tir ta’ xkubetta fl-istonku.  Il-ferita fieqet imma baqghet toqba mdaqqsa miftuha direttament mill-istonku ghal barra.  It-tabib li ha hsiebu, William Beaumont, induna, wara li b’sorpriza St Martin fieq, li gietu opportunità unika biex jistudja l-istonku.   

FORSI JINTERESSAWK

Wiehed biss

Il-fotografu tan-National Geographic Magazine, David Crocket inqabad hdejn il-muntanja ta’ Sant’Elena meta din zbruffat wara granet iddahhan u tnixxi l-lava.  Inheles b’helicopter meta kien haseb li t-tmiem wasal.  Kiteb hekk:

“F’dawn il-ftit mumenti rajt muntanja ddub u foresta ssir irmied u fhimt li Alla biss ma jinqeridx.  Inhossni twelidt mill-gdid u nemmen li Dak li hallieni haj ma hallinix haj ghalxejn.  B’hajti jridni naghmel xi haga.”

Principji

Fil-gwerra tal-Messiku, l-Amerikan Henry David Thoreau ghazel li jintbaghat il-habs ghax ma riedx ihallas it-taxxa li hu sostna li qed tkopri l-ispejjez ta’ gwerra ingusta.  Darba mar jarah Ralph Waldo Emerson li dlonk staqsieh:

“Issa int, ragel bhalek, x’int taghmel f’din ic-cella?”

U pront pront Henry wiegbu:

“Issa int, Ralph, ragel bhalek, kif m’intix mieghi f’din ic-cella?”

Il-Lhudi kien qed jitlob bil-qalb:

“Mulej tellaghni fil-Lotterija tal-$100,000 u naghtik $10,000 ghat-tempju.  U jekk tahseb li ma nzommx kelmti tista’ tibghatli biss cheque ta’ $90,000 u l-ohrajn zommhom int stess!"

Min ihobb igerger …

Kien klijent regolari fir-ristorant... ihallas fil-pront u jaghti tips qawwija.  Izda rari kien jiekol u ma jgergirx ghal xi haga.

“Trid tiekol b’daqsxejn ta’ hbejza!”

L-ghada l-waiter ghamillu sitt slices hobz izda xorta lmenta:

"Sitt folji hobz qishom ostji!”

Sema’ l-manager u ried jaghtih taghlima. Ordna hobza kbira u hadhielu ma’ l-ikla:

“Ergajna kopp ... hobza wahda!” qal il-gerguri.

Attitudni professjonali

Kien tabib imdahhal fiz-zmien.  Qalbu kienet tad-deheb imma sahhtu ma kinitx

 ghadha tippermetti li johrog f’nofs ta’ lejl biex jaqdi lil xi hadd fil-bzonn.  Fl-ahhar beda jirrispondi t-telefon hekk meta jcemplulu bil-lejl:

“Habib ghandek flus?”

“Ma tafx li ghandi... tinkwetax fuq hekk!”

“Mela hu pacenzja cempel lil Dr Jones. Dak ghadu zghir u jiflah ghall-ksieh ferm iktar minni.  Kieku ma kellekx flus kont nara kif naghmel u nigi jien... imma la ghandek nitolbok tiskuzani!”

Kellha karozza gdida imma kienet qed tahli hafna.  Marret fejn il-mechanic u dan intebah li c-choke kien mahrug ’il barra.

“Tantx issuq bih mahrug daqshekk ghax inkella tahli hafna.”

“Dak qatt ma mmissu. Gbidtu l-ewwel darba li bdejt insuq u hallejtu dejjem ’il barra. Nuzah biex mieghu ndendel il-handbag.”

Bil-flus

tista’ tixtri l-medicina - izda mhux is-sahha

tista’ tixtri dar - izda qatt familja

tista’ tixtri l-briju - izda qatt il-ferh

tista’ tixtri l-kumpanija - izda qatt il-hbiberija.

Ma jhobbx it-tajjeb min ma jobghodx il-hazin.

AHBARIJIET ta' interess

IZZEWGU

Charlie Muscat ta’ Triq il-Mithna l-Qadima lil Elizabeth Grech (Victoria);

Heidi Xuereb ta’ Triq il-Qala lil Jason Farrugia (Victoria).

Filwaqt li nifirhu lil dawn il-koppji l-godda nfakkruhom fit-talb.  Il-familja li titlob flimkien tibqa’ flimkien.

IL-LAQGHA TA’ LULJU

Kellemna Dun Karm Refalo, l-Arcipriet tal-Parrocca tal-Qala u fost il-hafna hsibijiet sbieh li qasam maghna wriena kemm-il bniedem ghandu bzonn li jkun milqugh, mifhum u mahbub.  Tarbija kapaci tintebah b’dawn inkella bin-nuqqas taghhom kmieni fil-hajja taghha.  U l-pass tal-hajja taghna ghandu jkun b’tali mod li nkunu kapaci nilqghu, nifhmu u nhobbu lil haddiehor.  Fil-hajja hawn bizzejjed problemi u niket u ghalhekk tajjeb li kull wiehed minna jara kif jaghmel u jsebbah il-hajja ta’ dawk ta’ madwaru.  Tibki f’qalbek meta l-hajja tlaqqghek ma’ sitwazzjonijiet li fihom tintebah li n-nuqqas ta’ ftehim bejn genituri u wlied wassal ghal tragedji ghax iz-zaghzugh aktar kien jaghti kaz ta’ shabu milli ta’ min tassew riedlu l-gid.  Izda meta jkun hemm sincerità f’qalb il-bniedem dan kapaci jnissel fih kuragg u jeghleb problemi li ghall-bidu jidhru kbar wisq.  Dak li kapaci jsib lil min jemmen fih u jirnexxielu jnebbet rieda li jissupera dak li qed jostakolah jirnexxi fil-hajja.  Tajjeb li meta nkunu ghaddejjin minn xi problema nsibu lil xi hadd li ghandna fiducja fih u li kapaci jghinna u naqsmu mieghu dak li nkunu ghaddejjin minnu.  Hadd minna ma hu mahluq biex jghix wahdu izda biex nghinu lil xulxin fit-triq taghha ghall-genna.

Hajr lil Robert Borg, barman tal-kazin tal-Youngsters, tad-drinks li qassamna wara l-laqgha.  

IL-LAQGHA TA' AWISSU

Il-laqgha ser issir nhar is-Sibt 2 ta' Awissu fit-8.15 p.m. fil-bidu tal-Gimgha Museumina.  Ser ikollna l-laqgha specjali ghaz-zghazagh tal-lum u dawk li llum ma ghadhomx zghazagh imma ghadhom jiftakru fiz-zmien li qattghu l-MUSEUM.  Ikellimna Frankie Muscat ex-player tas-Sannat Lions.

Wara l-laqgha jkollna zewg partiti football.  Wahda bejn dawk ta' fuq it-30 sena ma' dawk ta' fuq l-40 sena u ohra bejn iz-zghazagh tal-Youngsters u dawk li ghadhom jattendu fil-klassijiet taghna.  Jekk tixtieq tiehu sehem tista’ tkellem lil Tonio Grech jew lil Karistu Camilleri.  Wara l-laqgha ntellghu rigal sabih.  

SNAPSHOTS

Stejjer u fatti mill-hajja biex tahseb ftit fuqhom

In-novelista Russu

u rebbieh tal-Premju Nobel tal-Letteratura

Alexander Solzhenitsyn

jirrakkonta tliet episodji ta’ tfulitu.

L-ewwel wahda

shabu jinbxuh ghax hu flimkien ma’ ommu

kien sejjer lejn l-ahhar knisja tar-rahal….

Meta qatghulu s-salib

li kellu mdendel ma’ ghonqu...

u t-tielet meta semaghhom jghidu:

“Il-bniedem nesa lil Alla;

ghalhekk dan kollu qed jigri.”

Solzhenitsyn jibza’ li d-dinja

hi fil-periklu li titlef ir-rabta li ghandha m’Alla,

bhalma gralha r-Russja ta’ zghozitu.

Tac-cajt noqoghdu nwahhlu f’ta’ madwarna

meta ahna nibzghu nuru twemminna.

Kieku kull wiehed minn kapaci juri x’jemmen

u jipprova jghixu mill-ahjar li jista’

kieku d-dinja ssir post ahjar.

Ghax ghalxejn toqghod tinkwieta l-effett zghir

li jaghmel wiehed.

It-taqtira taghna tkun qatra tajba f’ocean.

Is-sulfarin taghna jkun id-dawl fi dlam cappa.

Min ma jisthix juri x’jemmen

jirbah ir-rispett ta’ shabu

u l-ezempju tajjeb tieghu jkaxkar ohrajn

biex jaghmlu bhalu.  

L-AKTAR LISTA IMPORTANTI

L-aktar vizzju qerriedi - l-inkwiet.

L-akbar ferh - li taghti.

L-ikbar telfa - it-telf tar-rispett tieghek innifsek.

L-aktar xoghol li jissodisfak - li tghin lill-ohrajn.

L-aghar aspett tal-karattru - l-egoizmu.

L-ahjar aspett tal-karattru - l-altruizmu.

L-akbar rizorsa naturali - iz-zghozija.

L-akbar taptipa - l-inkoraggiment.

L-akbar problema - il-biza’.

L-ahjar imhadda - kuxjenza safja.

L-aghar marda - l-iskuzi.

L-akbar qawwa - l-imhabba.

L-aghar bniedem - is-seksieki.

L-ahjar kompjuter - il-mohh.

L-aghar haga li tista’ titlef - it-tama.

L-aktar arma effettiva - l-ilsien.

L-aktar kliem f’sahhtu - "Nista’’.

Il-kliem li ma jwassal imkien - ‘Ma nistax’.

L-akbar rifugju - il-fidi.

L-aghar emozzjoni - li tithassar lilek innifsek.

L-isbah libsa - it-tbissima.

L-ahjar oggett li jista’ jkollok - l-integrità personali.

L-ahjar triq ta’ komunikazzjoni - minn qalb ghall-ohra.

L-aktar attitudni li tittiehed - l-entuzjazmu.

L-aktar haga importanti fil-hajja - l-imhabba.

Kulhadd ghandu bzonn din il-lista... ghaddiha lil haddiehor.  

L-ISFIDA TAL-FARFETT

Jum wiehed fil-fosdqa tfaccat toqba zghira.  Ragel intasab hdejha u qatta’ sighat shah jara u jifli l-farfett jiggebbed u jiddeffes biex johrog minn dik id-daqsxejn ta’ toqba.

Izda f’daqqa wahda kollox waqaf.  Il-farfett deher ghajjien tant li  ma setax jitharrek aktar.  Ghalhekk ir-ragel iddecieda li jaghti daqqa t’id lill-farfett.  Ha mqass u carrat fetha mdaqqsa.  Il-farfett tfacca minnufih.  Izda deher b’gisem diformat, kien zghir u l-gwienah ma kinux ta’ sahha.

Ir-ragel baqa’ jistenna ghax haseb li f’daqqa ser ifarfar gwenhajh u jinfetah, jtir setghan kollu mlewwen.  Xejn minn dan ma gara!  Il-farfett qatta’ l-ezistenza qasira tieghu jkaxkar il-gisem diformat bi gwenhajn imghattna.  Qatt ma kien kapaci jtir. 

Ir-ragel ma setax jifhem li l-issikkar tal-fosdqa u l-isfida tal-farfett biex jghaddi minn daqsxejn ta’ toqba kien il-mod li bih Alla ried li jissahhu l-gwienah u b’hekk ikun kapaci jtir la jsib il-helsien minn dak li kien izommu.  

Il-hajja tlaqqana ma’ bosta sfidi.  Jekk Alla kien ihallina nqattghu hajjitna bla sfida kien ikun jiddiformana.  Qatt ma konna nakkwistaw is-sahha li suppost ghandna.  Qatt ma kien jirnexxielna ntiru.  

Tlabt is-sahha… u Alla tani d-diffikultajiet biex isahhuni.

Twebbilt ghall-gherf... u Alla baghatli problemi biex insolvihom.

Twahhamt ghall-gid... u Alla pprovdieli mohh u dirghajn biex nahdem.

Thajjart ghall-kuragg... u Alla ivvintali sfidi biex nirbahhom.

Ridt l-imhabba... u Alla sabli nies ghajjiena biex nghin.

Xtaqt il-pjaciri... u Alla holoqli opportunitajiet.

Ma rcivejt xejn li xtaqt izda dak kollu li kelli bzonn.

> Mur lura ghall-pagna principali